Buruk Acı

20 Şubat 2019

‘’Buruk Acı’’ deyince hemen aklımıza Türkan Şoray’ın başrolü oynadığı, Tanju Gürsu, Aliye Rona, Ali Şen ve Muzaffer Tema’nın rol aldığı, Nejat Saydam’ın yönettiği 1969 yılı yapımı aynı isimli filmde geçen ''Buruk Acı'' şarkısı gelir. Ancak bu kült eserin ardında, afişlerde yazanlardan çok daha farklı, edebi bir "sır" gizlidir.

''Buruk Acı'' filmi ve şarkısı

Şarkıyı vermeden önce içinde bu şarkının yer aldığı filmi kısaca anlatayım. Filmin konusu şöyleydi:

Bir taşra şehrinde yaşayan Ülker (Türkan Şoray) liseyi başarıyla bitirdikten sonra hep hayalini kurduğu doktorluk mesleğine adım atmak ister. Fakat üvey annesi bu isteğine engel olmakta, yoluna sürekli taş koymaktadır. Bir gün bir toplantıda bir doktorla tanıştıktan sonra evden kaçar, İstanbul'a gelir. İstanbul'a gelince geçici olarak bir otele yerleşir. Burada kör bir besteci olan Mahmut (Ali Şen) ile tanışır. Daha sonra hayatına İlhan (Tanju Gürsu) ve annesi Fehiman (Aliye Rona) girer. Ülker’i artık bundan sonra sıkıntılı, acılı günler beklemektedir.

Filmde sadece Türkan Şoray ve Tanju Gürsu değil, Yeşilçam’ın "kötü kadını" ama aslında dünya tatlısı Aliye Rona’nın (Fehiman) performansı da çok kilit bir roldür. Ayrıca Türkan Şoray’ı bu filmde Adalet Cimcoz seslendirir.

Film, ‘’Yeni İstanbul’’ gazetesinde tefrika edilen, daha sonra kitap haline getirilen ve yazarı olarak Türkan Şoray belirtilen ‘’Buruk Acı’’ isimli romandan uyarlanır.

''Buruk Acı'' filminin afişinde de senaryo ve hikâye yazarı olarak Türkan Şoray geçer.

Filmde Belkıs Özener'in seslendirdiği, bestesi Teoman Alpay’a ait olan "Buruk Acı" şarkısı Yeşilçam'ın gelmiş geçmiş en bilinen ve en güzel şarkılarından birisi olur. Bu şarkı 1969 yılında Altın Kelebek (o zamanki adıyla Hafta Sonu Gazetesi ödülleri) yarışmasında "Yılın Şarkısı" seçilir. Şarkı sadece filmde kalmaz; Gönül Yazar, Behiye Aksoy ve hatta günümüzde pop sanatçıları tarafından defalarca yorumlanır. Filmi izlememiş olsak bile bu şarkıyı mutlaka dinlemişizdir:

''Gurbet içimde bir ok, her şey bana yabancı
Hayat öyle bir han ki, acı içinde hancı.
Sevmek korkulu rüya, yalnızlık büyük acı,
Hangi kapıyı çalsam, karşımda buruk acı.

Yıllar yılı gönlümde, bir gün sabah olmadı
Bu ne bitmez çileymiş, neden hâlâ dolmadı.
Sevmek korkulu rüya, yalnızlık büyük acı,
Hangi kapıyı çalsam, karşımda buruk acı.

Ruhumda bir yara var, için için kanıyor,
Kalbimde buruk acı, alev alev yanıyor.
Sevmek korkulu rüya, yalnızlık büyük acı,
Hangi kapıyı çalsam, karşımda buruk acı.''

‘’Buruk Acı’’ romanından başka, ''Buğulu Gözler'' ve ‘’Dönüş’’ isimli romanların yazarı olarak ve bu romandan uyarlanan filmlerin senaryo yazarı olarak afişlerinde hep Türkan Şoray adı verilir.

Ancak gerçek farklıdır…

‘’Buruk Acı’’, ''Buğulu Gözler'' ve ‘’Dönüş’’ isimli kitapların yazarı Türkan Şoray değildir. Bu kitapların yazarı Adnan Özyalçıner'dir. ''Buruk Acı'' kitabında geçen ‘’Buruk Acı’’ adlı şarkının güftesi de sanıldığı gibi Türkan Şoray’a değil Sennur Sezer'e aittir.

‘’Buruk Acı’’, ''Buğulu Gözler'' ve ‘’Dönüş’’; Kemal Uzan'a ait olan ‘’Yeni İstanbul’’ gazetesinin tirajını arttırmak amacı ile yazar Adnan Özyalçıner'e yazdırılan ancak Türkan Şoray adıyla tefrika edilen romanların isimleridir.

Yazar Adnan Özyalçıner, ''Kitaplık'' dergisinin 2004 yılı Mayıs sayısında o günleri şöyle anlatır:

‘’Erol Dallı ile ‘Yeni İstanbul’un yazı işleri müdürlüğünü yapan Kayhan Sağlamer, bir gün bana geldi ve ‘Brigitte Bardot roman yazsa nasıl olur?’ diye sordu. Ben de ‘iyi olur’ dedim. ‘Peki, Türkan Şoray roman yazsa nasıl olur?’ diye devam etti. Benim yanıtım ‘o da iyi olur’ oldu. ‘Ama Türkan Şoray'ın romanını sen yazacaksın’ dedi. ‘Ne?.. Nasıl?.. Neden?..’ dediğimi hatırlıyorum. ‘Valla gazetenin tirajını arttıracağız, onun için böyle bir kampanyaya giriyoruz, ben Rüçhan Adlı ile görüştüm’ dedi…

Benim tek muhatabım yazı işleriydi. Romanı yazıp verdim... Ardından da Türkan Şoray adıyla yayınlandı. Romanın akışı içinde ‘Buruk Acı’ adlı bir şarkının sözleri vardı... Romanı yazıyordum fakat şiir yazamadığım için arkadaşım Sennur Sezer'den (daha sonra eşi oldu, 7 Ekim 2015 tarihinde de vefat etti) rica ettim ve o da sağ olsun beni kırmadı ve bilinen ’Buruk Acı’ şarkısının sözleri ortaya çıktı... Yani yalnız roman değil, herkesin bildiği ’Buruk Acı’ şarkısı da Türkan Şoray'ın değildir…

'Buruk Acı' romanının ardından 'Buğulu Gözler' romanı geldi. O da, Türkan Şoray’ınmış gibi yayınlandı. Parasını Rüçhan Adlı ödedi. 'Buğulu Gözler' de 1970’de film oldu. Sonradan benim yazmadığım Türkan Şoray imzalı başka romanlar da çıktı. Sonra Rüçhan Adlı tekrar görüşmeye çağırdı. Yönetmenliğini Türkan Şoray’ın yapacağı bir hikâye istiyordu. 'Dönüş'ü yazdım. O da 1972 yılında 'Öykü ve yönetmen: Türkan Şoray' imzasıyla gösterildi.’’

''Buruk Acı'' filminin ve şarkısının hikâyesi işte böyledir. Atilla Dorsay da anılarında konuyu böyle anlatır.

Ancak burada Adnan Özyalçıner’in söylemediği şu üç konu da vurgulanmalıdır:

Birincisi; bu iki isim de (Sennur Sezer ve Adnan Özyalçıner) Türk edebiyatının en köklü ve saygın çiftlerinden biridir ve bu şarkı sözü aslında bu büyük edebi birlikteliğin bir parçası olarak doğar. Sennur Sezer aslında bu şiiri yazdığında başlığı "Buruk Acı" değildir. Şiirin asıl adı "Esir Kuş"tur. Roman tefrika edilirken romana uygun olması için şiirin adı değiştirilir.

İkincisi; Türkan Şoray'ın hayatındaki en önemli figürlerden biri olan Rüçhan Adlı'nın, Şoray'ın imajını "entelektüel bir kadın" olarak kurgulama çabasıdır.

Üçüncüsü de Türkan Şoray, yıllar sonra verdiği bir röportajda bu durumdan (romanların başkası tarafından yazılması) bahsederken "O dönem bir star imajı yaratılıyordu, her şey gazetenin ve prodüksiyonun isteğiydi" diye dürüstçe konuya açıklık getirir.

Sonuç

Buruk acı… Bu, bir nasıl gönül sızısıysa artık; hem buruk hem de acı. Bu bir nasıl ikilemse artık; sevmek korkulu rüya, yalnızlık büyük acı. Ve bu bir nasıl yalın gerçekse artık: çalınan her kapının ardında buruk acı.

''Ruhumda bir yara var, için için kanıyor,
Kalbimde buruk acı, alev alev yanıyor.
Sevmek korkulu rüya, yalnızlık büyük acı
Hangi kapıyı çalsam, karşımda buruk acı.''

Şimdi, günün, gündüzün, gecenin bu vakti demeyin, aşağıda bağlantısını verdiğim bu şarkıyı açın, gidin eskiye, eskilere, çoook eskilere, eskiyi yâd edin, hüzünle dinleyin, hüzün bizlere mutluluk verir, gözleriniz derinlere dalarak, nemlenerek dinleyin... 

Buruk acı… Bu nasıl bir gönül sızısıysa artık; hem buruk hem de acı…

Zaten günlerimiz de öyle geçmiyor mu? Hem buruk hem de acı...

Ben yine de sizlere, bu hüzne inat, güzel mi güzel, sıcacık, sımsıcak mutlu ve huzurlu bir hafta sonu diliyorum...

Osman AYDOĞAN

Gönül Yazar’ın sesinden ‘’Buruk Acı’’ şarkısı:
https://www.youtube.com/watch?v=RvFrlzi03bw

‘’Buruk Acı’’ filmi: (Vaktiniz varsa izleyin derim... Filmde ''Buruk Acı'' şarkısını Belkıs Özener seslendiriyor.)
https://www.youtube.com/watch?v=_DRpd0ntkTo