Cucurrucucú Paloma
Cucurrucucú Paloma
24 Haziran 2018
Daha önce bu sayfada, Nuh Tufanı'ndaki güvercin anlatısından farklı olarak, kökleri yaklaşık iki bin beş yüz yıl öncesine uzanan başka bir güvercin efsanesinden söz etmiştim. MÖ 492 yılında yaşandığı anlatılan bir olayla ilişkilendirilen bu efsaneden doğan “La Paloma” adlı şarkının hikâyesini anlatmıştım.
Bu sefer de adında yine “Paloma” sözcüğü bulunan bir başka folk şarkısını anlatacağım: “Cucurrucucú Paloma”.
Cucurrucucú Paloma şarkısının kökeni
“Cucurrucucú Paloma”, Meksika halk müziği geleneğinden beslenen, ‘’huapango’’ tarzında bir şarkıdır. Huapango müziğinin kökleri, Meksika'nın doğusunda, Veracruz eyaletinin de içinde bulunduğu Huasteca bölgesinin geleneksel müziğine uzanır. Ancak zamanla bu müzik, bölgesel halk müziği sınırlarını aşarak kentlerde, radyolarda ve sinemada da yaygınlaşan yeni bir biçim kazanır. Aşkı, ayrılığı, özlemi ve acıyı konu alan bu müzik geleneğinin en tanınmış örneklerinden biri olan “Cucurrucucú Paloma”, Meksikalı besteci Tomás Méndez tarafından 1954 yılında bestelenir.
“Paloma”, İspanyolcada “güvercin” anlamına gelir. Güvercin, farklı kültürlerde barışın, saflığın, sevginin ve umudun simgesi olarak kabul edilir. Ancak “Cucurrucucú Paloma” şarkısında güvercin, bu simgesel anlamlarının ötesine geçerek çok daha derin bir anlam kazanır. Burada güvercin, kavuşulamayan bir aşkın, ayrılığın ve ölümün ardından bile dinmeyen özlemin simgesidir. Şarkının hüznü, yalnızca sevilen insanın yokluğundan değil, ölümün bile sona erdiremediği bir sevginin varlığından kaynaklanır.
“Cucurrucucú Paloma”, sevdiği kadının ayrılığına dayanamayan bir insanın aşk acısını ve ölümünden sonra bile dinmeyen özlemini anlatan hüzünlü bir ağıttır. Şarkıda, sevdiği kadının ardından geceler boyunca ağlayan, acısını dindiremeyen ve sonunda bu acıyla ölen bir adamın hikâyesi anlatılır. Ancak ölüm, onun sevgisini ve özlemini sona erdirmez. Sanki sevdiği kadının bir gün geri döneceğini umuyor, ölümün ötesinde bile onu beklemeyi sürdürüyor gibidir.
Böylece güvercin, yalnızca sevginin ve barışın simgesi olmaktan çıkar; ölümün bile susturamadığı bir aşkın sesine dönüşür. Şarkının adındaki “Cucurrucucú” sözcüğü de sıradan bir kuş ötüşü değildir. Güvercinin sesini taklit eden bu sözcük, aynı zamanda insanın ağlamasını, yakarışını ve dinmeyen özlemini duyurur. Doğanın sesiyle insanın acısı birbirine karışır. Artık öten bir güvercin midir, yoksa sevdiğine ölümün ötesinden seslenen bir insan mı, birbirinden ayırt edilemez.
Şarkı, aynı zamanda aşkın ve sevginin değerini bilmeyenlere yöneltilmiş bir sitemdir. Nitekim şarkının sonunda güvercine “Ağlama güvercinim, ağlama; taşlar aşktan ne anlar?” diye seslenilir. Buradaki taşlar, yalnızca doğadaki cansız varlıklar değildir; sevginin derinliğini, ayrılığın acısını ve bir insanın yüreğinde kopan fırtınaları anlayamayanların da simgesidir. Böylece şarkı, aşkın acısını anlatırken bu acıya kayıtsız kalanların duygusuzluğunu da dile getirir.
“Cucurrucucú Paloma”, yıllar içerisinde farklı sanatçıların yorumlarıyla Meksika sınırlarını aşarak dünya çapında tanınan bir şarkıya dönüşür. Bu yaygınlaşmada sinemanın da önemli bir rolü olur. Şarkı, farklı dönemlerde çekilen filmlerde yalnızca bir müzik eseri olarak yer almaz; aşkın, ayrılığın, yalnızlığın ve özlemin anlatımına da katkıda bulunur. Böylece aynı şarkı, farklı sanatçıların seslerinde ve farklı filmlerin dünyasında yeniden anlam kazanır.
Film müziği olarak Cucurrucucú Paloma şarkısı
“Cucurrucucú Paloma”, 1955 yılında gösterime giren, Rogelio A. González'in yönettiği Meksika yapımı “Escuela de Vagabundos” (Serseriler Okulu) adlı komedi filminde, dönemin ünlü Meksikalı oyuncusu ve şarkıcısı Pedro Infante tarafından seslendirilir. Şarkının sinemadaki ilk önemli yorumlarından biri olan bu seslendirme, eserin geniş kitlelerce tanınmasına katkıda bulunur. Pedro Infante'nin güçlü ve içten yorumu, şarkıdaki aşk acısını ve özlemi dinleyiciye doğrudan hissettirir.
Şarkı, 1965 yılında Meksikalı yönetmen Miguel M. Delgado'nun yönettiği “Cucurrucucú Paloma” adlı filme de adını verir. Filmde başrolü üstlenen ünlü Meksikalı şarkıcı Lola Beltrán, Paloma Méndez adlı bir şarkıcıyı canlandırır ve eseri seslendirir. Lola Beltrán'ın güçlü, dramatik ve içten yorumu, şarkının taşıdığı aşk acısını ve hüznü daha da belirginleştirir. Böylece “Cucurrucucú Paloma”, yalnızca bir aşk şarkısı olarak değil, Meksika müzik ve sinema kültürünün önemli eserlerinden biri olarak da geniş kitlelere ulaşır.
“Cucurrucucú Paloma” şarkısının sinemadaki en etkileyici yorumlarından biri de İspanyol yönetmen Pedro Almodóvar'ın 2002 yapımı “Hable con ella” (Konuş Onunla) filminde karşımıza çıkar. İnsanlık, dostluk, sevgi, yalnızlık, iletişim ve iletişimsizlik gibi temaları olağanüstü bir duyarlılıkla işleyen bu filmde şarkı, Brezilyalı besteci, şarkıcı, yazar ve siyasal aktivist Caetano Veloso tarafından seslendirilir. Veloso'nun sade, içten, hüzünlü ve neredeyse fısıltıyı andıran yorumu, Pedro Infante ve Lola Beltrán'ın güçlü ve dramatik yorumlarından farklıdır. Veloso, şarkıyı adeta kendi kendine söylenen bir ağıda dönüştürür. Filmde bu şarkıyı dinleyen Marco'nun gözyaşlarına hâkim olamaması da müziğin sözcüklerle anlatılamayan duyguları nasıl görünür kıldığını gösterir. Bana göre filmi unutulmaz kılan ve insanın hafızasına kazınan sahnelerden biri de Caetano Veloso'nun bu olağanüstü yorumuyla seslendirdiği şarkının yer aldığı sahnedir.
“Cucurrucucú Paloma”, Amerikalı yönetmen Barry Jenkins'in 2016 yapımı “Moonlight” (Ay Işığı) filminde de kullanılır. 2017 yılında Altın Küre'de drama dalında En İyi Film ödülünü kazanan, sekiz dalda Oscar'a aday gösterilen ve En İyi Film Oscar'ını alan bu yapım, insanın kimlik arayışını, yalnızlığını, sevgisini ve iç dünyasındaki çatışmaları etkileyici bir sinema diliyle anlatır. Filmde, başkahraman Chiron'un geçmişiyle ve duygularıyla yüzleşeceği bir yolculuk sırasında Caetano Veloso'nun “Cucurrucucú Paloma” yorumu duyulur. Şarkının hüzünlü sesi, Chiron'un yalnızlığını ve dile getiremediği özlemlerini daha da derinleştirir. Üstelik yönetmen Barry Jenkins, bu sahnede şarkıyı kullanırken Wong Kar-wai'nin 1997 yapımı “Happy Together” filmine bilinçli bir gönderme yaptığını da belirtir. Böylece aynı şarkı, farklı dönemlerde ve farklı coğrafyalarda çekilmiş filmler arasında görünmez bir sanat köprüsü kurar.
Yazımın sonunda bu filmlerden sırasıyla Pedro Infante, Lola Beltrán ve Caetano Veloso’nun "Cucurrucucú Paloma" şarkısını söyledikleri sahnelerin bağlantısını veriyorum.
“Cucurrucucú Paloma”, bu filmlerin dışında 1961 yapımı “The Last Sunset”, 1973 yapımı “Le Magnifique”, 1997 yapımı “Happy Together”, 2009 yapımı “My Son, My Son, What Have Ye Done?” ve 2012 yapımı “The Five-Year Engagement” gibi farklı türlerdeki filmlerde de kullanılır.
Bu filmler arasında, Hong Konglu yönetmen Wong Kar-wai'nin “Happy Together” adlı yapımı özellikle dikkat çekicidir. Filmde Caetano Veloso'nun yorumuna yer verilmesi, şarkının Meksika'dan başlayıp Brezilya'ya, oradan da dünya sinemasına uzanan yolculuğunun çarpıcı bir örneğidir.
“Cucurrucucú Paloma” şarkısının diğer yorumcuları
“Cucurrucucú Paloma”, yıllar içerisinde Meksika'nın sınırlarını aşarak dünyanın farklı ülkelerinde, farklı dillerde ve farklı müzik geleneklerinde seslendirilir. Harry Belafonte, Perry Como, Rosemary Clooney, Joan Baez, Nana Mouskouri, Julio Iglesias, Luis Miguel, Rocío Dúrcal, Miguel Aceves Mejía, Hibari Misora, Shirley Kwan, Lila Downs, Aída Cuevas ve Juan Diego Flórez gibi birbirinden farklı sanatçıların repertuvarında yer bulur.
Bu yorumların her biri şarkıya ayrı bir renk ve duygu kazandırır. Kimi sanatçı şarkının ağıt niteliğini güçlü ve dramatik bir sesle öne çıkarırken kimi onu daha sade, daha içten ve daha hüzünlü bir anlatımla seslendirir. Nana Mouskouri'nin Fransızca ve İngilizce yorumları, eserin dil sınırlarını nasıl aştığının örneklerindendir. İtalyan sanatçı Franco Battiato ise “Cuccurucucù” adlı kendi eserinde şarkının nakaratına yer vererek bu ezgiyi başka bir müzikal bağlama taşır.
Böylece Meksika'da doğan bir aşk ağıdı, farklı coğrafyalarda ve farklı sanatçıların seslerinde yeniden hayat bulur. Şarkının dili, söyleniş biçimi ve müzikal yorumu değişse de anlattığı aşk acısı, ayrılık ve özlem insanlara yabancı gelmez. Çünkü insanın sevdiğini kaybettiğinde duyduğu acının milliyeti de dili de yoktur.
Cucurrucucú Paloma şarkısı üzerine
İçinizde fırtınalar koparacak, kalbinize, ruhunuza, gönlünüze dokunacak; hatta kalbinizi, kümesine sırtlan girmiş tavuklar gibi çığlık çığlığa bağırtacak bu şarkının farklı yorumlarını aşağıdaki bağlantılarda veriyorum. Hepsini dinlemenizi isterim. Şarkının özgün İspanyolca sözlerini ve ardından Türkçe çevirisini de yazımın sonunda bulacaksınız. Sözlerini okuyunca, bu şarkıyı seslendiren sanatçıların neden onu bir feryâd, bir figân hâlinde söylediklerini daha iyi anlayacaksınız.
Schopenhauer'ın müziğe sanatlar arasında ayrıcalıklı bir yer vermesi boşuna değildir. Ona göre müzik, diğer sanatlar gibi yalnızca dünyanın görünüşlerini yansıtmaz; varlığın temelinde bulunan ve insanın arzularında, tutkularında, özlemlerinde ve acılarında kendini gösteren iradenin doğrudan ifadesidir. Bu nedenle müzik, kimi zaman sözcüklerin anlatamadığını, insanın en derin duygularını dile getirebilir. Bir şarkının hangi dilde söylendiğini bilmesek, sözlerini anlamasak bile onun hüznünü, sevincini, özlemini hissedebiliriz. “Cucurrucucú Paloma” da böyledir. Meksika'da doğan bir aşk ağıdı, dünyanın başka bir köşesinde, başka bir dil konuşan insanın yüreğine dokunabilir. Sanatın evrenselliği de burada ortaya çıkar: İnsanların dilleri, kültürleri ve tarihleri farklı olabilir; ancak sevinçleri, acıları, özlemleri ve kayıpları birbirine yabancı değildir.
Şimdi unutun zihninizdeki gamı, kederi, kasveti, siyaseti... Tıpkı bir kuyu kazan insanın, suya ulaşabilmek için su olmayan her şeyi ata ata su seviyesine inmesi gibi, siz de yalnızca kendiniz kalana kadar zihninizi meşgul eden her şeyi bir kenara bırakın. Günlük hayatın gürültüsünden, bitmek bilmeyen tartışmalardan, kaygılardan ve sıkıntılardan bir süreliğine uzaklaşın. Sonra da bağlantılarını verdiğim bu şarkının bütün yorumlarını dinleyin. İnanın, pişman olmayacaksınız.
Fransız yazar André Maurois'ya atfedilen bir söz vardır: “Unutma olmayınca mutluluk da olmaz.” Belki de insanın bazen ihtiyacı olan şey, yaşadıklarını bütünüyle unutmak değil, onların ağırlığından kısa bir süreliğine kurtulabilmektir. Müzik de insana böyle bir imkân sunar. Birkaç dakikalığına dünyanın gürültüsünü susturur; insanı kendi iç dünyasıyla, kendi duygularıyla baş başa bırakır.
Bugün Pazar...
Gününüz güzel, gönlünüz huzurlu, yüreğiniz sevgiyle dolu olsun.
Sizlere güzel bir Pazar günü diliyorum.
Osman AYDOĞAN
Film müziği olarak Cucurrucucú Paloma
Escuela de Vagabundos filminde Pedro Infante:
https://www.youtube.com/watch?v=0uQ4W7afKLU
Cucurrucucú Paloma filminde Lola Beltran:
https://www.youtube.com/watch?v=oc5Fv_94F3Y
Hable Con Ella filminde Caetano Veloso:
https://www.youtube.com/watch?v=-CsA1CcA4Z8
Cucurrucucú Paloma’nın diğer yorumları:
İspanyol aslllı Fransız sanatçı Mireille Mathieu ve Yunan şarkıcı Demis Roussos:ikilisinden Cucurrucucú Paloma
https://www.youtube.com/watch?v=-DwUe7VuV1M
Meksikalı şarkıcı Luis Miguel:
https://www.youtube.com/watch?v=swXFlEs8sKc
Meksikalı şarkıcı Aida Cuevas:
https://www.youtube.com/watch?v=bLR6IHdnKM0
Perulu bir opera tenoru Juan Diego Flórez
https://www.youtube.com/watch?v=_9VQ934vUYE
Amerikan folk şarkıcısı Joan Baez:
https://www.youtube.com/watch?v=zepMXy-Sj5c
Jamaikalı Amerikan şarkıcı Harry Belafonte:
https://www.youtube.com/watch?v=jGXV6bmm7xI
Bir Meksika müzik grubu Los Tres Tenores
https://www.youtube.com/watch?v=4lvy8_TA6Tg
Meksikalı sanatçı Tomás Méndez
https://www.youtube.com/watch?v=le_84BLThqo
Cucurrucucú Paloma
Dicen que por las noches
Nomas se le iba en puro llorar,
Dicen que no comia,
Nomas se le iba en puro tomar,
Juran que el mismo cielo
Se estremecia al oir su llanto;
Como sufrio por ella,
Que hasta en su muerte la fue llamando
Ay, ay, ay, ay, ay,... cantaba,
Ay, ay, ay, ay, ay,... gemia,
Ay, ay, ay, ay, ay,... cantaba,
De pasion mortal... moria
Que una paloma triste
Muy de manana le va a cantar,
A la casita sola,Con sus puertitas de par en par,
Juran que esa paloma
No es otra cosa mas que su alma,
Que todavia la espera
A que regrese la desdichada
Cucurrucucu... paloma,
Cucurrucucu... no llores,
Las piedras jamas, paloma
Que van a saber de amores!
Cucurrucucu... cucurrucucu...
Cucurrucucu... paloma, ya no llores
Kukurrukukur, kumru
Diyorlar ki, akşamları,
Ağlamaktan başka bir şey yapmamış.
Yemek bile yemediğini söylediler.
İçmekten başka bir şey yapmamış.
Diyorlar ki, gökyüzü bile
Titremiş o ağlarken.
Birisi için ne acı çekti!
Ölürken bile onu sayıklıyordu.
"Ay ay ay ay ay" diye şarkı söylüyordu,
"Ay ay ay ay ay" diye inledi,
"Ay ay ay ay ay" diye şarkı söylüyordu,
İnanılmaz bir acıyla veda etti.
Üzgün bir kumru,
Sabahın erken saatlerinde gelir şarkı söylemek için,
Boş bir eve,
Küçük kapıları genişçe açılan.
O kumrunun,
O adamın ruhunu taşıdığına yemin ediyorlar.
Hala ümit ediyor,
Zavallı kadının geri döneceğini.
Kukurrukukur, kumru
Kukurrukukur, üzülme
Taşlar, kumru,
Aşkın ne olduğunu asla anlayamazlar.
Kukurrukukur, kukurrukukur
Kukurrukukur, kumru,
Artık onun yüzünden ağlama.
Yorumlar - Yorum Yaz