Salomé

23 Mart 2017

Filistin’de yine kan ve gözyaşı akıyor. Ben bu sayfada bu kan ve gözyaşının bugününü de anlattım. Geçmişini anlatmak içinse teeee üç bin yıl geriye gittim. Üç bin yıl öncesinden Buhtunnasır’ı anlattım. Çünkü Goethe, “Üç bin yıllık geçmişinin hesabını yapamayan insan, günübirlik yaşayan insandır” diyor.

Bu kan ve gözyaşının dününü anlatmak için bu kez de iki bin yıl geriye giderek yine Filistin'i ve bir “femme fatale” hikâyesini anlatmak istiyorum. Çünkü bu coğrafyanın tarih boyunca yaşadığı iktidar mücadelelerini, çatışmaları ve bunların ardındaki nedenleri bilmeden günümüzde yaşananları anlamak da mümkün olmuyor.

Hazırsanız, iki bin yıl öncesine doğru yolculuğumuza başlayalım.

Salomé

Bu yolculukta bize İrlandalı oyun yazarı, romancı ve şair Oscar Wilde’ın (1854–1900), Markos ve Matta İncillerindeki Vaftizci Yahya’nın öldürülmesi anlatısından esinlenerek Fransızca kaleme aldığı tek perdelik trajedisi “Salomé” (İmge Kitabevi, 2014) eşlik ediyor.

Wilde, bu eski anlatıyı Gustave Flaubert'in “Hérodias” (Gugukkuşu Yayınları, 2013), Stéphane Mallarmé'nin “Hérodiade”, Heinrich Heine'nin “Atta Troll” adlı eserleri ve Gustave Moreau'nun “L'Apparition” adlı tablosuyla zenginleşen 19. yüzyıl Avrupa sanatının birikimi içinde yeniden yorumluyor.

İncil'de adı bile geçmeyen genç kız, bu sanatçıların eserlerinde giderek bir “femme fatale”e, yani güzelliği ve çekiciliğiyle erkekleri felakete sürükleyen baştan çıkarıcı kadın imgesine dönüşüyor. Ölüm fermanları verdirtecek kadar etkileyici, ölüm fermanları isteyecek kadar ihtiraslı bu Doğu prensesinin tehlikeli ve dramatik öyküsüne Wilde da kayıtsız kalmıyor.

“Salomé”, dönemin ahlak anlayışına meydan okuyan, arzu, ihtiras ve şiddeti işleyen bir oyun olduğu için müstehcen bulunuyor. Ayrıca İngiltere'de İncil'deki kişilerin tiyatro sahnesinde gösterilmesini engelleyen sansür uygulaması nedeniyle sahnelenmesine izin verilmiyor. Wilde'ın 1891–1892 yıllarında yazdığı ve 1893'te yayımladığı oyun, ilk kez 1896'da Paris'te sahneleniyor. İngiltere'de ise ancak 1905'te özel bir gösterimle seyirci karşısına çıkabiliyor; halka açık olarak sahnelenmesi için 1931 yılına kadar beklenmesi gerekiyor.

Alman besteci Richard Strauss da Wilde’ın “Salomé” oyununu, Hedwig Lachmann’ın Almanca çevirisinden yararlanarak tek perdelik bir operaya dönüştürüyor. İlk kez 9 Aralık 1905’te Dresden’de sahnelenen operada Strauss, Salomé’nin arzusunu, giderek saplantıya dönüşen tutkusunu ve trajik sonunu müziğin bütün dramatik gücüyle anlatıyor. Böylece Wilde’ın kelimelerle yarattığı gerilim, Strauss’un müziğinde daha da yoğunlaşıyor.

Salomé’nin hikâyesi sinemanın da ilgisini çekiyor. Wilde’ın oyunu 1923’te sessiz filme, 2013’te ise Al Pacino tarafından yeniden sinemaya uyarlanıyor. Aynı hikâye, 1953’te Rita Hayworth’un başrolünde oynadığı “Salome” filminde de farklı bir yorumla beyazperdeye taşınıyor.

İki bin yıl önceki Filistin'de geçen bir hikâye

Hikâye, yaklaşık iki bin yıl önce, Roma egemenliği altındaki Filistin coğrafyasında geçiyor. O dönemde Celile ve Perea bölgelerini yöneten Herodes Antipas, üvey kızı Salomé, Vaftizci Yahya ve diğer karakterler arasında gelişiyor. Wilde'ın oyunu, Salomé'nin giderek saplantıya dönüşen arzusunun, reddedilmenin yarattığı öfkeyle birleşerek nasıl yıkıcı bir ihtirasa dönüştüğünü anlatıyor.

İsa'nın henüz ortaya çıkmadığı dönemde, Yahudiye'de insanları tövbeye ve günahlarından arınmaya çağıran bir peygamber ortaya çıkıyor. Ürdün (Şeria) Nehri'nde kendisine inananları vaftiz ediyor ve kendisinden sonra gelecek, kendisinden daha güçlü birinin gelişini haber veriyor. Hristiyan geleneğinde İsa'nın gelişini müjdeleyen bu kişi, dinler tarihinde “Vaftizci Yahya” olarak tanınıyor.

Hristiyan geleneğine göre Vaftizci Yahya, yetişkinlik döneminde Hz. İsa'yı da Ürdün (Şeria) Nehri'nde vaftiz ediyor.

Bu sırada Celile ve Perea'nın yöneticisi Herodes Antipas, üvey kardeşinin karısı Hirodias'a âşık oluyor. Antipas, mevcut evliliğini sona erdirerek Hirodias'la evleniyor. Vaftizci Yahya ise Yahudi dinî hukukuna aykırı bulduğu bu evliliğe karşı çıkıyor ve Antipas'a, “Kardeşinin karısını alman doğru değildir” diyor. Ancak Antipas bu itirazı dinlemiyor. Hirodias'ın ilk evliliğinden de Salomé adında bir kızı bulunuyor.

Herodes Antipas, evliliğine karşı çıkan Vaftizci Yahya'yı zindana attırıyor. Tarihçi Flavius Josephus'a göre Antipas, Yahya'nın halk üzerindeki etkisinin bir ayaklanmaya dönüşmesinden korkuyor. Markos İncili'nde ise Antipas'ın Yahya'yı doğru ve kutsal bir insan olarak gördüğü, ondan çekindiği ve bu nedenle öldürülmesini engellediği anlatılıyor. Karısı Hirodias ise evliliklerine karşı çıktığı için Yahya'ya derin bir kin besliyor ve onun öldürülmesini istiyor.

Günlerden bir gün Salomé, saraydaki eğlenceden uzaklaşarak terasa çıkıyor. Burada, zindana dönüştürülmüş eski bir sarnıçta tutulan Vaftizci Yahya'nın sesini duyuyor. Merakına yenik düşerek onu görmek istiyor. Askerlerin karşı çıkmasına rağmen Yahya'nın sarnıçtan çıkarılmasını sağlıyor. Salomé, Yahya'yı gördüğünde önce onun görünüşünden ve sözlerinden etkileniyor; bu ilgi kısa sürede karşı konulmaz bir arzuya dönüşüyor.

Salomé, Vaftizci Yahya'nın güzelliğinden büyüleniyor ve ona şöyle sesleniyor:

“Senin bedenine âşığım Yahya! Bedenin, tırpancıların hiç biçmediği bir zambak tarlası kadar beyaz. Yahudiye dağlarındaki karlar kadar beyaz. Arap Kraliçesi'nin bahçesindeki güller bile senin bedenin kadar beyaz değil. Dünyada senin bedenin kadar beyaz başka hiçbir şey yok. Bedenine dokunmama izin ver.”

Vaftizci Yahya ise Salomé'nin arzusunu kesin bir dille reddediyor. “Uzak dur benden, Babil'in kızı! Tanrı'nın seçilmiş kuluna yaklaşma!” diye bağırıyor. Salomé ise bu reddediş karşısında arzusundan vazgeçmiyor. Yahya'nın bedeninden saçlarına, saçlarından dudaklarına yöneliyor. “Bırak, hiç olmazsa bir kez ağzından öpeyim” diyor. Yahya ise “Asla, Babil'in kızı! Sodom (Lût kavmiyle birlikte helâk edilen beş şehirden birisi)’un kızı! Asla!” diye karşılık veriyor. Ancak Salomé geri adım atmıyor: “Senin ağzından öpeceğim Yahya, senin ağzından öpeceğim!” diye ısrar ediyor. Yahya onu lanetleyerek yeniden zindana çekiliyor. Salomé'nin arzusu ise artık giderek saplantıya dönüşüyor.

Kralın da üvey kızı Salomé'ye karşı büyük bir zaafı bulunuyor. Bir saray eğlencesinde Salomé'nin dans etmesini istiyor. Salomé ise başlangıçta bu isteği reddediyor. Ancak Kral, dans etmesi karşılığında krallığının yarısına kadar her istediğini vereceğine yemin ediyor. Salomé, Kral'ın kendisine duyduğu zaafı ve verdiği sözü kendi arzusunu gerçekleştirmek için bir fırsat olarak görüyor ve dans etmeyi kabul ediyor.

Salomé, Kral'ın önünde ünlü “Yedi Tül Dansı”nı yapıyor. Dans bittiğinde Kral, Salomé'den dileğini söylemesini istiyor. Salomé ise herkesin beklediğinin aksine ne mücevher ne servet ne de krallığın yarısını istiyor. Gümüş bir tepsi içinde Vaftizci Yahya'nın kesilmiş başını istiyor.

Salomé'nin bu cevabı Richard Strauss'un aynı adlı bir perdelik operasında Wiener Staatsoper'in salonunu çın çın çınlatıyor: "Ich will den Kopf des Jochanaan." (Yahya’nın başını istiyorum.) 

Kral, Salomé'nin bu korkunç isteği karşısında dehşete kapılıyor. Vaftizci Yahya'nın kutsal bir insan olabileceğine inanıyor ve onun öldürülmesinin kendisine felaket getireceğinden korkuyor. Salomé'yi kararından vazgeçirmek için ona mücevherler, değerli taşlar, beyaz tavus kuşları, hatta krallığının yarısını teklif ediyor. Ancak Salomé hiçbirini kabul etmiyor. Israrla Vaftizci Yahya'nın başını istiyor. Annesi Hirodias da kızını destekliyor. Fakat Salomé, Yahya'nın başını annesi için değil, kendi arzusu için istediğini söylüyor. Sonunda Kral, verdiği sözün ve Salomé'nin ısrarının karşısında boyun eğiyor. Vaftizci Yahya'nın başının kesilmesini emrediyor.

Bir süre sonra cellat, Vaftizci Yahya'nın kesilmiş başını gümüş bir tepsi üzerinde Salomé'ye getiriyor. Salomé, Yahya'nın kesik başına bakıyor, onunla konuşuyor ve hayattayken kendisine vermediği öpücüğü şimdi alacağını söylüyor. Sonra Yahya'nın cansız dudaklarını öpüyor. “Öptüm senin ağzından Yahya, öptüm! Dudaklarında acı bir tat vardı. Kanın tadı mıydı bu, yoksa aşkın mı?” diye haykırıyor. Bu korkunç sahne karşısında dehşete kapılan Herodes, askerlerine Salomé'yi öldürmelerini emrediyor. Askerler Salomé'yi kalkanlarının altında ezerek öldürüyor. Böylece Wilde'ın trajedisi sona eriyor.

İşin ilginç yanı, Salomé adının kökeninde “barış” ve “esenlik” anlamları bulunuyor. İbranicedeki “şalom” ile Arapçadaki “selam” sözcükleri de aynı kökten geliyor. Ne büyük çelişki! Adı barışı çağrıştıran Salomé, yüzyıllardır bir peygamberin kesik başıyla, kanla, tutkuyla ve ölümle anılıyor.

Salomé'nin ünlü “Yedi Tül Dansı” (Dance of the Seven Veils)

Wilde, eserinde bu dansı ayrıntılı biçimde anlatmıyor, yalnızca adını veriyor. Bu nedenle dans, farklı sembolik yorumlara konu oluyor.

Bu yorumlardan birine göre Salomé, bedenini bir güç aracına dönüştürüyor. Herodes'in kendisine duyduğu arzuyu kullanarak ondan istediğini elde ediyor. Böylece dans, yalnızca erotik bir gösteri olmaktan çıkıyor; arzunun iktidarı nasıl yönlendirebildiğini de gösteriyor. Siyasi gücü elinde bulunduran Herodes, kendi zaafının esiri olurken Salomé, onun bu zaafını kullanarak iradesine hükmediyor.

Dansta kullanılan “yedi tül”, sembolik yorumlarda gizemin katman katman açılmasını, arzunun giderek yoğunlaşmasını ve gizlenenin ortaya çıkmasını temsil ediyor. Her tülün kalkmasıyla görünür olan artarken Salomé'nin asıl niyeti gizli kalıyor. Dans, böylece yalnızca erotizmi değil, erotizm ile ölüm arasındaki ürpertici ilişkiyi de çağrıştırıyor.

Richard Strauss'un operasında ise “Yedi Tül Dansı”, yaklaşık on dakika süren görkemli bir orkestra bölümüne dönüşüyor. Wilde'ın ayrıntılarını anlatmadığı bu dansı Strauss, baştan çıkarıcı ezgiler, sert ritimler ve giderek yükselen bir gerilimle müziğe taşıyor. Böylece Salomé'nin tutkusu ve Herodes'in zaafı, bu kez sözcüklerle değil, müzikle anlatılıyor.

Eserde geçen sözlerden bazıları:

“Benim ülkemde şu sıra hiç Tanrı yok. Romalılar onları sürdüler. Dağlarda saklandıklarını söyleyenler var; ama ben buna inanmıyorum. Dağlarda her yerde onları arayarak üç gün geçirdim. Onları bulamadım. Sonunda isimleriyle çağırdım, ama gelmediler. Sanırım öldüler.” (s. 18)

Vaftizci Yahya'nın ağzından aktarılan ve Eski Ahit'teki Yeşaya Kitabı'nı çağrıştıran şu sözler de dikkat çekiyor:

“Sevinme Filistin toprağı, sana vuran asası kırıldı diye. Çünkü yılanın tohumundan bir şahmaran çıkacak ve ondan doğacak olan kuşları yutacak.” (s. 26)

Wilde'ın eserinde Tanrı'nın varlığı, iyilik ve kötülük üzerine yapılan tartışmalar da dikkat çekiyor. Bu tartışmalarda birbirinden farklı, hatta birbirine karşıt düşünceler dile getiriliyor:

“Tanrı hiçbir zaman gizlenmez. O kendisini her zaman ve her şeyde gösterir. Tanrı iyi olanın içinde olduğu gibi kötünün de içindedir.” (s. 49)

“Belki de kötü dediğimiz şeyler iyi ve iyi dediğimiz şeyler kötüdür. Bunun hakkında hiçbir bilgimiz yok.” (s. 49)

Wilde'ın eserinde simgeler üzerine söylenen şu söz de dikkat çekiyor:

“Gördüğümüz her şeyde simgeler bulmak akıllıca değil. Hayatı imkânsız kılar bu.” (s. 67)

Salomé'nin isteği karşısında dehşete kapılan Herodes, bakmak ve görülmek üzerine şu sözleri söylüyor:

“Ne eşyalara ne de insanlara bakmalı. Sadece aynalara bakmalı. Çünkü aynalar bize sadece maskeleri gösterir.” (s. 75)

Salomé ise Yahya'nın kesik başıyla konuşurken aşk ile ölüm arasındaki ilişkiyi tek cümlede dile getiriyor:

“Aşk'ın gizemi Ölüm'ün gizeminden daha büyüktür.” (s. 79)

Oscar Wilde'ın anlattığı Salomé'nin trajik hikâyesi burada sona eriyor. Ancak Salomé'nin sanat ve edebiyat dünyasındaki etkisi sona ermiyor. Nitekim yazar ve eski balerin Toni Bentley, “Salomé'nin Kız Kardeşleri” (Agora Kitaplığı, 2006) adlı eserinde, Salomé'nin modern sanat ve gösteri dünyasında yarattığı etkiyi inceliyor. Bentley, özellikle Maud Allan, Mata Hari, Ida Rubinstein ve Colette üzerinden Salomé'nin nasıl bir baştan çıkarıcılık, kadınlık ve özgürleşme simgesine dönüştüğünü anlatıyor.

İhtiras

Bu hikâye bize pek çok insanın sonunu ihtiraslarının ve saplantılarının getirdiğini anlatıyor. Çünkü tutku ölçüsünü kaybedip ihtirasa dönüştüğünde vicdanı susturuyor, aklı gölgeliyor. İhtiras, hasetle birleştiğinde yıkıcı, tahrip edici, hatta öldürücü bir güce dönüşüyor. Doymak bilmez bir canavar oluyor. İhtiras bir kere insanın yakasına yapıştı mı, mantık ağlayarak ve tehlikeyi haber vererek onu terk ediyor. İhtirasları alt etmek, silah gücüyle bütün dünyayı hüküm altına almaktan daha zor, daha çetin hâle geliyor.

İşte bu nedenle Wilde, Salomé'ye, Yahya'nın kesik başı karşısında şu sözleri söyletiyor: “Dalgalar da, seller de söndüremez ihtiras denilen ateşi...” Salomé'nin aşk diye adlandırdığı bu duygu, artık karşısındakinin yaşamını bile hiçe sayan bir saplantıya dönüşüyor. Ancak ihtirasın sonunun ne kadar tehlikeli olduğunu bir tek muhterisler bilmiyor!

Harese

Salomé'nin hikâyesinde ihtiras, insanı kendi yıkımına sürükleyen bir güce dönüşüyor. Zülfü Livaneli de “Huzursuzluk” (Doğan Kitap, 2017) adlı romanında aynı yıkıcı tutkuyu “harese” benzetmesiyle anlatıyor. Ortadoğu'nun kanla, acıyla ve iktidar mücadeleleriyle örülü dünyasını konu alan romanda şu çarpıcı diyalog yer alıyor:

“Harese nedir, bilir misin oğlum? Arapça eski bir kelimedir. Bildiğin o hırs, haris, ihtiras, muhteris sözleri buradan türemiştir. Harese şudur evladım: Develere çöl gemileri derler bilirsin, bu mübarek hayvan üç hafta yemeden içmeden, aç susuz çölde yürür de yürür; o kadar dayanıklıdır yani. Ama bunların çölde çok sevdikleri bir diken vardır. Gördükleri yerde o dikeni koparır çiğnemeye başlarlar. Keskin diken devenin ağzında yaralar açar, o yaralardan kan akmaya başlar. Tuzlu kan dikenle karışınca bu tat devenin daha çok hoşuna gider. Böylece yedikçe kanar, kanadıkça yer, bir türlü kendi kanına doyamaz ve engel olunmazsa kan kaybından ölür deve. Bunun adı haresedir. Demin de söyledim, hırs, ihtiras, haris gibi kelimeler buradan gelir. Bütün Ortadoğu’nun âdeti budur oğlum, tarih boyunca birbirini öldürür ama aslında kendini öldürdüğünü anlamaz. Kendi kanının tadından sarhoş olur.” 

Ortadoğu'nun dünü ve bugünü

Ortadoğu'nun tarihinde, hangi dine, mezhebe ya da etnik kökene mensup olursa olsun, iktidar sahiplerinin ihtiraslarıyla halkların kaderinin iç içe geçtiği görülüyor. Yönetimler değişiyor, hanedanlar yıkılıyor, yeni iktidarlar kuruluyor; ancak güç uğruna verilen mücadeleler çoğu zaman halklara acı, yıkım ve gözyaşı getiriyor. Kendi hırslarıyla, ülkelerinin yaralarıyla ve kanıyla sarhoş olan muhterisler, sonunda kendi ihtiraslarının kurbanı oluyor. Ancak kendi sonlarını hazırlarken halklarını da mahvediyor.

İhtiras ve harese, Ortadoğu'nun siyasal tarihinde kuşaktan kuşağa aktarılan bir miras gibi varlığını sürdürüyor. Bu mirasın arkasında, yalnızca yöneticilerin hırsları değil, onları besleyen toplumsal ve siyasal yapılar da bulunuyor. Bu yapılar değişmedikçe iktidarlar değişse bile iktidar anlayışı çoğu zaman değişmiyor. Toplumsal sorunları çözmek, adaleti sağlamak ve yeni bir düzen kurmak yerine, mevcut iktidarı ele geçirmek öncelik kazanıyor. Böylece mücadele, toplumu değiştirmekten çok iktidarın sahiplerini değiştirmeye yöneliyor. Hatta bölgede “devrim” adıyla gerçekleştirilen kimi hareketler bile toplumsal düzeni değiştirmek yerine, iktidarın yalnızca el değiştirmesiyle sonuçlanıyor.

Ortadoğu'da güç, kimi iktidar sahiplerinin gözünde en büyük ilaha dönüşüyor. Öyle ki güce duydukları bağlılık, Tanrı'ya duyduklarını söyledikleri sevgiyi bile gölgede bırakıyor.

Arz ederim!

Osman AYDOĞAN

İngiliz besteci Edward Shearmur’un müziklerini hazırladığı 1998 yapımı “The Governess” filminin müzik albümünde yer alan “Salomé”yi, 1987 ve 1994 yıllarında yaşadığı iki uçak kazasından mucize eseri sağ kurtulduğu anlatılan, ancak 2000 yılında henüz 42 yaşındayken hayata veda eden; etkileyici sesiyle hafızalara kazınan İsrailli şarkıcı, söz yazarı, oyuncu ve mezzosoprano Ofra Haza’nın (1957–2000) sesinden dinlemenizi isterim.

Salomé’nin hikâyesini öğrendikten sonra müzik daha da anlam kazanıyor!

https://www.youtube.com/watch?v=pYklwmgeKYs

Oscar Wilde'ın “Salomé” adlı oyununda yalnızca adı geçen, ancak nasıl yapıldığı ayrıntılı biçimde anlatılmayan “Yedi Tül Dansı” (The Dance of the Seven Veils), sahne sanatlarının da ilgisini çekiyor. Salomé'nin dans ederken üzerindeki tülleri birer birer çıkarmasıyla özdeşleşen bu sahne, zamanla tiyatrodan operaya, baleden gösteri dünyasına kadar pek çok farklı biçimde yorumlanıyor.

Bu yorumlardan biri:

https://www.youtube.com/watch?v=Q0ZEgK3qPSI

Gustave Moreau’nun Salomé'nin hikâyesini anlatan L’Apparition adlı tablosu:

Fransız ressam Gustave Moreau'nun 1876 yılında yaptığı “L'Apparition” (Görünüş) adlı suluboya eserinde, Salomé'nin karşısında Vaftizci Yahya'nın kesilmiş başı, etrafına ışık saçarak havada beliriyor. Moreau, Salomé'nin ihtirasını ve bu ihtirasın yol açtığı ölümü, gerçek ile hayalin birbirine karıştığı ürpertici bir sahnede anlatıyor.

Salomé'nin Kral Herodes'in önünde dans edişi

Salomé'nin Kral Herodes'in önünde dans edişi, resim sanatına da konu oluyor. Fransız ressam Georges-Antoine Rochegrosse'a atfedilen, yaklaşık 1880 tarihli “Salomé'nin Yedi Tül Dansı” adlı yağlıboya tabloda, Salomé'nin dansı Doğu'ya özgü olduğu düşünülen görkemli bir saray ortamında canlandırılıyor. Eser, Paris'teki özel bir sanat galerisinin koleksiyonunda tanıtılıyor.

Caravaggio ve kesik başlar

Salomé'nin hikâyesi, İtalyan Barok ressamı Caravaggio'nun (1571–1610) tablolarına da konu oluyor. Caravaggio, Vaftizci Yahya'nın öldürülmesini ve kesik başının Salomé'ye sunulmasını farklı eserlerinde resmediyor. Özellikle Londra'daki National Gallery'de bulunan “Salomé, Vaftizci Yahya'nın Başını Alırken” adlı tablosunda, cellat Yahya'nın kesik başını Salomé'nin tuttuğu tepsiye bırakıyor. Ancak Salomé'nin yüzünde bir zafer sevinci görülmüyor. Ressam, ihtirasın ulaştığı son noktayı karanlık ve ürpertici bir sahnede gösteriyor.

Caravaggio'nun Londra'daki National Gallery'de bulunan “Salomé, Vaftizci Yahya'nın Başını Alırken” adlı tablosu:



Asıl adı Michelangelo Merisi olan Caravaggio, Barok resmin öncülerinden biri olarak tanınıyor. Rönesans'ın ideal güzellik anlayışından uzaklaşarak kutsal kişileri bile sıradan insanların yüzleriyle resmediyor. Güçlü ışık-gölge karşıtlıklarıyla insanın korkularını, acılarını ve çelişkilerini görünür kılıyor. Ancak sanatı kadar çalkantılı yaşamıyla da dikkat çekiyor.

1606 yılında Roma'da bir kavgada Ranuccio Tomassoni'nin ölümüne neden oluyor. Hakkında ölüm cezası verilince Roma'dan kaçmak zorunda kalıyor. Napoli, Malta ve Sicilya arasında geçen yıllarında hem resim yapmayı sürdürüyor hem de geçmişinin gölgesinden kurtulmaya çalışıyor.

Caravaggio'nun bu dönemde yaptığı en çarpıcı eserlerden biri, Roma'daki Borghese Galerisi'nde bulunan “Davut ve Golyat'ın Başı” (Davide con la testa di Golia) adlı tablosu oluyor.

Tablonun konusu, Salomé ve Vaftizci Yahya'nın hikâyesinden farklı oluyor. Eski Ahit'teki anlatıya göre genç Davut, kendisinden çok daha güçlü olan Golyat'ı sapanıyla attığı taşla yere seriyor ve ardından başını kesiyor.

Ancak Caravaggio'nun tablosunda dikkat çeken, Davut'un zaferi değil, elinde tuttuğu kesik baş oluyor. Çünkü Golyat'ın yüzünde ressam kendi yüzünü resmediyor. Davut ise zafer kazanmış bir kahramanın coşkusunu taşımıyor; kesik başa hüzünle bakıyor.

Bu tablonun, Caravaggio'nun işlediği cinayet nedeniyle duyduğu pişmanlığı ve bağışlanma arzusunu yansıttığı düşünülüyor. Hatta ressamın tabloyu, Roma'ya dönmesini sağlayacak bir affın elde edilmesi amacıyla Kardinal Scipione Borghese'ye göndermeyi tasarladığı ileri sürülüyor.

Ne var ki Caravaggio'nun Roma'ya dönüşü gerçekleşmiyor. 1610 yılının Temmuz ayında, henüz 38 yaşındayken Porto Ercole'de hayatını kaybediyor. Ölümünün kesin nedeni bugün de tartışılıyor.

Böylece Salomé'nin hikâyesinde bir başkasının kesik başını isteyen ihtiras, Caravaggio'nun tablosunda kendi kesik başını sunan bir insanın pişmanlığına dönüşüyor.

Caravaggio, “Davut ve Golyat'ın Başı” (Davide con la testa di Golia). Roma, Galleria Borghese.