• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
Aşka Dair
Kitaplar
Hikayeler
Kendime Düşünceler
Fotoğraflar
İletişim
Site Haritası
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi2
Bugün Toplam88
Toplam Ziyaret632227

Antik bir hüzün

Antik bir hüzün

23 Kasım 2019

‘’Sefarad’’ ve ‘’Aşkenaz’’ sözcükleri coğrafi bir isim olmakla beraber bu isimler coğrafi anlamda kullanılmazlar.

‘’Sefarad’’ sözcüğü İbrani dilinde İspanya’ya verilen addır. 1492'de İspanya'dan kovulan Museviler İspanya kökenli oldukları için kendilerine "Sefarad" adını verirler. İspanya dışında ayrıca Portekiz, İtalya, Kuzey Afrika, Türkiye, Ege Adaları ve Balkan ülkelerinde yaşayan Musevilerin büyük bölümü de bu adla anılır. 16. yüzyılda bütün bu gruplar, ‘’Judeo-Espegnol’’ veya "Ladino" denen bir dil konuşurlardı. Bu dil İspanyolca'nın Kastilya lehçesine ilave edilmiş, Türkçe, İbranice hatta Rumcadan gelen kelimelerden oluşuyordu. ‘’Sefarad’’ ifadesi, günümüzde ‘’Aşkenaz’’ olmayan tüm Yahudilere verilen ad olarak kullanılmaktadır.

‘’Aşkenaz’’ ise Ortaçağ İbranicesinde bugünkü Almanya topraklarını tanımlayan bir sözcüktür. ‘’Aşkenaz’’ tanımı ise Doğu Avrupa'da yaşayan Musevileri tanımlamak için kullanılan isimdir. Aşkenaz Musevilerinin geleneksel dili Almanca ile benzerlik gösteren ‘’Yidiş'’tir. II. Dünya Savaşı sırasındaki Holokost kurbanlarının büyük çoğunluğu Aşkenaz Musevileridir. Günümüzde dünya Yahudi nüfusunun çoğunluğunu Aşkenaz topluluğu oluşturur.

Yahudilerin bu ‘’Sefarad’’ ve ‘’Aşkenaz’’ ayırımı kendi aralarında bir sınıf ayırımına yol açmıştır. Bugünkü İsrail’i kuranlar Eşkenazl Yahudileridir, yani Orta ve Doğu Avrupalı Yahudilerdir. İsrail bölgesine ilk yerleşmeleri, İsrail devletinin kurulmasına öncülük etmeleri, iyi eğitim görmüş ve varlıklı kesim olmaları nedeniyle Eşkenaz Yahudileri İsrailde daha ayrıcalıklı bir sınıf olarak görülür.

Yahudilerin bu ‘’Sefarad’’ ve ‘’Aşkenaz’’ ayırımları kültürlerine ve müziklerine de yansır… 1492'de ispanya ve Portekiz’de engizisyon sonucu dinlerini değiştirmeye zorlanan ya da vatanlarını terk etmek zorunda bırakılarak Akdeniz ülkelerine göç eden Sefarad Yahudilerinin hem yaşadıkları sürgün ve katliamlardan dolayı hem de farklı kültürlerle olan etkileşimleri sonucu ortaya çıkan Sefarad müzikleri inceden inceye, derinden derine bir hüzün taşır... Halbuki Aşkenaz müzikleri daha çoşkulu, daha neşelidirler... Sefarad müzikleri ayrıca Latin, Yunan, Balkan ve Türk kültürleriyle etkileşim içerisinde oldukları için hepsinden de esintiler taşır.

Günümüzde Sefarad müziğini yaşatan Londra merkezli bir müzik grubu var: ‘’Los Desterrados’’. Bu grubun ‘’Por dos Levanim’’, ‘’Tu’’ ve  ‘’Miradores’’ isimli üç albümü var. Bu albümlerde yer alan şarkıların çoğu bizlere tanıdık gelir, bizden, Türk müziğinden esintiler taşır. Bu şarkılardan ‘’Tres Klavinas En Un Tiesto’’ isimli şarkı bizim ‘’Amanın Minnoş’’ (Minnuş) diye bildiğimiz şarkıdır.

Günümüzde İstanbul’da ise Sefarad müziklerini Janet ve Jak Esim çifti yapmaktadır. Janet ve Jak Esim çifti Erkan Oğur ve Bülent Ortaçgil ile ortaklaşa albümler hazırlamakta ve konserler vermektedirler. İkilinin en bilinen albümleri ilk çalışmaları da olan "Antik bir hüzün"dür. 1992'de "German Critics Award" (Alman Eleştirmenler Ödülü)nü bu albümle kazanırlar.  Böylece Zülfü Livaneli'den sonra bu ödülü alan ikinci Türk grup olurlar. İkili, Avrupa'da en çok konser veren Türk grup olarak kabul edilir…

Şimdi bırakın Baltık ülkelerini, Saray’a gideni, gitmeyeni… Bu sonbahar günü aşağıda bağlantılarını verdiğim artık antik bir hüzün olan Sefarad müziklerini dinleyin…

Bakın Kasım da gidiyor artık süzüle süzüle, yavaş yavaş, ağır ağır…

Sizlere güzel bir hafta sonu diliyorum…

Osman AYDOĞAN

Janet & Jak Esim ikilisinin ‘’Antik bir hüzün’’ albümünde de yer alan bazı şarkılar

Janet & Jak Esim: Tres Klavinas En Un Tiesto. Bu şarkı bizim bildiğimiz ‘’Amanın Minnoş’’ (Minnuş) şarkısıdır. Ancak Janet kadife sesiyle bu şarkıyı çok güzel yorumluyor… Bu şarkı Los Desterrados grubunun ‘’Por dos Levanim’’ isimli albümünde de aynı isimle yer alır..
https://www.youtube.com/watch?v=MyRt5dCRMt8

Janet & Jak Esim: Durme Durme Kerido ijiko
https://www.youtube.com/watch?v=PqzK6XGeSRg

Janet & Jak Esim: Los Bilbilikos
https://www.youtube.com/watch?v=GQBizZYR8Mc

Janet & Jak Esim: Alta Alta Es La Luna (Bu şarkı Los Desterrados grubunun  ‘’Por dos Levanim’’ isimli albümünde de yer alır),
https://www.youtube.com/watch?v=GUDLwynoDwM

Los Desterrados grubunun şarkıları

Los Desterrados grubunun  ‘’Por dos Levanim’’ isimli albümünde yer alan bizim bildiğimiz ’Amanın Minnoş’’ (Minnuş) şarkısı: Tres Klavinas En Un Tiesto (Minnush)
https://www.youtube.com/watch?v=j6vmHGEDv_s

Los Desterrados grubundan Alta es la Luna:
https://www.youtube.com/watch?v=NGVVAj0ESl0

Bir başka Sefarad müzik grubu olan Nabil Akbib & Ensembl

Samira Kadiri: ‘’Alta es la Luna’’:
https://www.youtube.com/watch?v=f6uWmoFw_M0


Yorumlar - Yorum Yaz